O STROJACH, OBRZĘDACH, MUZYCE Z OWCAMI ZWIĄZANYCH  post dodany: 28.10.2020

Męski strój pasterzy składał się z długiej, płóciennej koszuli, którą wpuszczano w spodnie, zwane gaciami lub portkami. Portki szyte były z białego sukna i ozdabiane specjalnym wzorem, który tworzył przypory – otaczające boczne rozcięcia znajdujące się poniżej pasa. Na koszulę, w zimniejsze dni zakładano gunię – okrycie w stylu poncho, szyte z ciemnobrązowego, folowanego sukna. Nakryciem głowy był kapelusz – kłobuk, bardzo trwały i nasiąknięty żywicą, dymem i tłuszczem, co czyniło go nieprzemakalnym. Stopy owijano lnianymi onucami i zakładano na nie kierpce – tradycyjne skórzane buty.

Ważnym elementem kultury kształtującej się wokół wypasu owiec była muzyka pasterska. Miała ona silne powiązania z życiem społeczności pasterskiej, a także z przyrodą i siłami nadprzyrodzonymi. Pełniła funkcję nie tylko rozrywkową, ale także komunikacyjną i magiczną. Często gra na instrumentach, śpiewy i tańce miały na celu zapewnienie sobie i stadu wszelkiej pomyślności. Natomiast przy dojeniu owiec należało zachować ciszę, nie wolno było gwizdać i śpiewać, co miało ochraniać przed atakami wilków. Ważnym instrumentem była trombita – która pełniła funkcję głównie komunikacyjną. Baca dawał sygnał swoim juhasom, że już pora na udój, wyjście zwierząt z koszaru, a także że zagubiła się owca czy atakują wilki. Na halach używano również rogów, fujar, piszczałek i różnych odmian listków oraz glinianych okaryn. Istniało także wiele tańców pasterskich, które w większości cechowały się dużą skocznością i żywiołowością. Oprócz funkcji rozrywkowych pełniły też role rytualne co miało zapewniać witalność, zdrowie i urodę. Opierały się na chodzeniu z toporkiem w ręce, przytupywaniu, przysiadach i podskokach (jak w słynnym Zbójnickim)

FAUNA, W TYM PTAKI TOWARZYSZĄCE SIEDLISKOM OTWARTYM  post dodany: 05.10.2020

Obszary nieleśne stanowią miejsce występowania i żerowania licznych gatunków bezkręgowców (zwłaszcza owadów), płazów, gadów, ptaków oraz ssaków. Tereny hal i polan służą nie tylko gatunkom na stale tam bytującym, ale także okresowo je odwiedzającym, które zaglądają tu w poszukiwaniu pokarmu. Zróżnicowanie gatunkowe zależne jest od wysokości nad poziomem morza, gdyż w niższych położeniach oprócz gatunków górskich, możemy spotkać takie, które są typowe dla obszarów pogórza lub niżu.

Spośród ssaków na halach dość licznie pojawiają się sarny, jelenie i dziki, spośród owadożernych można spotkać kreta i ryjówki, a z gryzoni mysz polną, smużkę i orzesznicę.

Natomiast wśród drapieżników spotyka się wilka, lisa, borsuka, rzadziej rysia, zaś jesienią na borówki wybiera się tu niedźwiedź. Obszary hal i polan stanowią również ważne miejsce dla bytujących i żerujących tam ptaków.

W niższych położeniach notuje się takie gatunki jak świergotek łąkowy, skowronek polny, gąsiorek i szczygieł, a niepożądanym przybyszem z nizin jest wrona, która niszczy gniazda innych ptaków.

Natomiast na wyższych wysokościach pojawiają się już gatunki typowo górskie takie jak siwierniak. Obecny jest też bardzo rzadki, największy ptak grzebiący Europy – głuszec zwyczajny, który wymaga zróżnicowanego terenu, w tym polan z płatami borówczysk, z wykrotami i mrowiskami.

Na terenach otwartych żerują także ptaki drapieżne takie jak myszołów, jastrząb, krogulec oraz puchacz. Wśród przedstawicieli gadów możemy spotkać tutaj jaszczurkę żyworódkę i żmiję zygzakowatą, które wygrzewają się na kamieniach podczas słonecznych dni. Natomiast z płazów notuje się żabę trawną oraz traszki górską i karpacką, a także kumaka górskiego – które bytują w zastoiskach wodnych. Najbardziej bogata i najciekawsza na polanach jest fauna bezkręgowców. Wśród motyli spotkać można: bielinki, rusałki, modraszki i kraśniki, a także trzmiele i chrząszcze.

SZATA ROŚLINNA BESKIDU ŚLĄSKIEGO  post dodany: 24.09.2020

Szata roślinna występująca na terenie górskim dość znacznie różni się od tej występującej na nizinach. Bardzo istotnym czynnikiem kształtującym rozkład roślinności jest klimat. Wraz ze wzrostem wysokości nad poziomem morza, następują zmiany w roślinności (zależne od panujących warunków klimatycznych), prowadzące do powstania – pięter roślinnych.

Kolejne piętra układają się jedne nad drugimi, na przestrzeni kilkuset metrów pionowego wzniesienia. W Beskidzie Śląskim – w miejscach gdzie gospodarka człowieka nie zniekształciła naturalnych warunków, wyróżniamy trzy piętra roślinne. Najniżej (do ok. 550 m n.p.m.) występuje piętro pogórza, które zajęte jest przez grądy czyli lasy grabowo-lipowe. W domieszce występują tu klony zwyczajny i jawor oraz jodły. Runo jest zazwyczaj bujne z dużym udziałem gatunków nizinnych.

Kolejne piętro to – regiel dolny, który sięga do wysokości ok. 1100 m n.p.m. Dominuje tutaj buczyna karpacka, którą tworzą głównie buk i jodła, z domieszką świerka. W tym piętrze w wyniku gospodarki pasterskiej i kośnej powstało wiele polan i hal. Wykształcają się na nich specyficzne zbiorowiska łąkowe – głównie łąki mieczykowe i konietlicowe, stanowiące ważny rezerwuar różnorodności biologicznej, a także będące urokliwym elementem górskiego krajobrazu.

Najwyżej położone jest piętro regla górnego, sięgające do 1400 m n.p.m. Panującym zbiorowiskiem są tutaj bory świerkowe, z dominacją świerka i domieszką jodły. Warstwa runa jest uboga i przeważają w niej borówki oraz paprocie. W wyniku niewłaściwej gospodarki leśnej prowadzonej w XIX i XX w. nastąpiła dominacja świerka, w górnym oraz często w dolnym reglu. Ujednolicono strukturę wiekową i wysokościową, co doprowadziło do dużej wrażliwości na czynniki abiotyczne (silne wiatry, okiść, obfite opady śniegu) oraz biotyczne – głównie gradację kornika drukarza, a także na zanieczyszczenia, zwłaszcza kwaśne deszcze. Powoduje to wymieranie lasów świerkowych na znacznych powierzchniach.

PO KILKUDZIESIĘCIU LATACH OWCE WRÓCIŁY NA SZCZYRKOWSKIE HALE  post dodany: 14.09.2020

W miniony weekend odbył się I Dzień Pasterski na Hali Skrzyczeńskiej. Gospodarz
nowej Bacówki, przekazywał przez cały dzień swoją bacowską wiedzę na temat życia
pasterskiego oraz powstawania serów oraz oscypków. Na smakoszy górskich naturalnych
smaków czekały oscypki, góralski parmezan, serki oraz dla odważnych zyntyca.

Bacówka Spółki dla zagospodarowania Hali Skrzyczeńskiej zlokalizowana jest 500
metrów poniżej Hali Skrzyczeńskiej, obok biegnącej trasy narciarskiej nr 4. Na kolejną
wiosnę i lato planowane jest powiększenie stada owiec oraz szeroki kalendarz wydarzeń
związanych z edukacją i pasterstwem.

Główny cel wypasu owiec to przywrócenie naturalnego ekosystemu, wykaszanie traw na
trasach narciarskich, naturalne nawożenie gruntów, a co za czym idzie ich wzmocnienie
oraz dodatkowy aspekt turystyczny.

Wielowiekowe, tradycyjne użytkowanie hal, w tym wypas zwierząt, spowodowało
wytworzenie w paśmie Skrzycznego cennych ekosystemów otwartych. Powrót wypasu
owiec do Szczyrku, po kilkudziesięciu latach tradycyjnej gospodarki pasterskiej, to wynik
starań Spółki dla zagospodarowania Hali Skrzyczeńskiej z udziałem jej partnerów
– Szczyrkowskiego Ośrodka Narciarskiego (Szczyrk Mountain Resort) oraz Państwowego
Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Bielsko.

DZIEŃ PASTERSKI  post dodany: 07.09.2020

Już w najbliższą sobotę zapraszamy na I Dzień Pasterski na Hali Skrzyczeńskiej

🐑W programie:

🟠Spacer z Przewodnikiem Góralem do Bacówki pod Halą.
👉Wyjścia o godz. 10:30, 11:30, 12:30.
Miejsce zbiórki taras restauracji Kuflonka.

👉W Bacówce: pokazy serowarstwa, degustacja serków górskich, strzyżenie i prezentacja owiec.

🟠13:00-15:00 muzyka regionalna na żywo- Kapela Góralska Antoniego Gluzy jedynego “Górala z Oskarem” w Kuflonce oraz na Bacówce.

🟠11:00-15:00 animacje dla dzieci w restauracji Kuflonka.

Zapraszamy! Heej!

🆓Na wszystkie atrakcje z programu wstęp bezpłatny.